Blog > Komentarze do wpisu

Intrygujący kształt Sulawesi

Postanowiłam napisać kilka słów na temat wyglądu Sulawesi. Swoim kształtem przypomina ośmironiczkę. Składa się z 4 ramion: południowej, południowo-wschodniej, wschodniej i północnej. Odległość między "południową macką" a "północną" to prawie 2 tysiące kilometrów.

budowa Sulawesi

Skąd taki kształt wyspy? Wszystko dzięki geologii tego regionu. Sulawesi powstała z "kawałków" kilku wysp, które połączyły się z czasem ze sobą. Stąd też wielkie różnice we florze i faunie regionu. Część jest bardziej azjatycka, a część bardziej australijska.

Jakieś 250 mln lat temu zachodnia część Sualwesi była częścią wielkiego kontynentu Laurazji, natomiast  wschodnie Sulawesi stanowiło część drugiego kontynentu Gondwany. Z czasem fragmenty lądów oddzieliły się od tych dwóch prakontynentów dając początek współczesnym kontynentom. Część obszarów lądowych w postaci wysp (jak Sulawesi) została oderwana od stałego kontynentu i powoli dryfuje po dziś dzień po ziemskim globie. Ostatnie 27 milionów lat formowania się Sulawesi pokazują poniższe obrazki.

Formowanie się Sualwesi

Jak podają źródła geologiczne (powyższy obrazek) około 90 mln lat temu wschodnie Sulawesi wraz z Nową Gwineą, Molukami i Australią oddzieliło sie od Antarktydy i zaczęło sie przemieszcząc 10cm na rok w kierunku północnym. 15 mln lat temu to co dzisiaj stanowi wschodnią część Sulawesi odłączyło się od Nowej Gwinei i zderzyło z częścią zachodnią Sualwesi, tak, że spowodowało obrócenie się tego półwyspu przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. W ten sposób utworzyła się również Zatoka Kości pomiędzy południowym, a południowo-wschodnim półwyspem. W tym samym czasie  na skutek owego "zderzenia" północny fragment wygiął się do pozostałej części pod katem 90 stopni, tworząc północny półwysep.

Sugeruje się, że około 3 mln lat temu Sulawesi zderzyło sie z Borneo (Kalimantan) zamykając cieśninę Makassaru. Jednak grube osady w Cieśninie Makassaru świadczą, że jednak od 25 milionów lat istenieje nieprzerwanie w tym miejscu cieśnina.

Poziom morza w czasie ostatnich 10 mln lat zmieniał się drastycznie - raz malał, innym razem się podnosił, co było związane z epoką lodowcową. W czasie gdy poziom morza był niski, o około 100m niż dzisiaj  powierzchnia lądu rozciągała się od Borneo po południowe Sulawesi. Kiedy natomiast poziom morza wzrastał pomiędzy północnym, a wschodnim półwyspem pojawiało się wiele wysp poodzielanych cieśninami (dzisiaj w postaci wysp Togianów). Jakieś 4 tysiące lat temu morze osiągneło najwyższy poziom (5-6metrów powyzej dzisiejszego) zalewając spore części połudnowego półwyspu. Krążą opowieści mieszkańców Sulawesi, że pojawił się wtedy skrót i żeglarze (hmm 4 tysiace lat temu???) nie musieli opływać południowego półwyspu tylko go przecinali w porzek, korzystając z jeziora Tempe i płynęli prosto do Makassaru.

Na Sulawesi nadal istnieją aktywne uskoki przecinające wyspę, stąd na Sulawesi nadal trwa proces jej fragmentacji. W przyszłości może zostać podzielona na mnniejsze wyspy porzecinane cieśninami. 

Sulawesi poprzez swoją historię geologiczną ma najbardziej rozwiniętą linię brzegową wśród wysp Indonezji. Mimo wielkości wyspy najwieksza odległość od wnętrza lądu do morza to tylko 90 km. Ten wynik mówi wiele o rozczłonkowaniu  wyspy. 

Większość wyspy jest górzysta, a aż 1/5 obszaru leży powyżej 1000m npm. Górzystość wyspy to efekt zderzania się poszczególnych "fragmentów" ze sobą na przestrzeni milionów lat, napierania na siebie mas skalnych i wypiętrzania ich w postaci gór.

W południowej części wyspy znajduja się wygasłe wulkany. Z kolei północna część wyspy jest bardziej aktywna, gdyż tutaj dno morskie jest w ciągłym ruchu. Skutkuje to zwiększoną aktywnością wulkanów i trzęsieniami ziemi. Można spotkać tutaj kilka aktywnych wulkanów. W 1983 roku erupcja wulkanu zniszczyła część wyspy Una Una, a pióropusz pyłu miał wysokość 15km.

Bardzo aktywnym wulkanem jest stratowulkan Lokon koło Tomohon. Na przestrzeni ostatnich 4 lat wybuchał kilkukrotnie. Eksplozje były dość znaczące, ewakuowano tysiące ludzi, a nad regionem górował kilkukilometrowy słup pyłów. 

Ogólnie na Sualwesi znajduje się 11 czynnych wulkanów i wiele miejsc wydobywania się fumaroli (gazów chlorowodoru i dwutlenku siarki oraz pary wodnej pochodzenia wulkanicznego o temperaturze od 300 do 1000°C) czy gorących źródeł. Najwięcej w regionie Minahasa w najdalszej północnej "macce" wyspy. 

wtorek, 08 lipca 2014, geoanja

Polecane wpisy

statystyka