Blog > Komentarze do wpisu

Bolly-, Tolly-, Kollywood

Przemysł filmowy w Indiach jest najbardziej prężnym na świecie. Rocznie produkuje się tam około 1000 filmów. Dla porównania w całych Stanach Zjednoczonych produkuje się ich średnio 720. Największym ośrodkiem kina indyjskiego jest Bombaj (a dziś już Mumbai) i właśnie ze złożenia dwóch nazw: ‘Bombaj’ i ‘Hollywood’ powstało słowo ‘Bollywood’. Poza nim ważne centra kinematografii w Indiach to także Kollywood z Madrasu oraz Tollywood ze stanu Ahdhra Pradesh. Filmy powstają w wielu ośrodkach i w wielu językach. W Bollywood sensu stricto powstają filmy w języku hindi, zwykle w odmianie hindustani, zawierającej wiele naleciałości urdu, dzięki czemu są one zrozumiałe w całych Indiach. O ile kino tamilskie, syngaleskie, bengalskie i inne mniejsze kinematografie etniczne w Indiach są – z niewielkimi wyjątkami – adresowane zasadniczo do regionalnych społeczności, o tyle Bollywood to kinematografia nastawiona na całe Indie (oraz eksport).

Indyjska kinematografia jest największą na świecie. Pracuje w niej około 2,5 miliona ludzi, powstaje tam do tysiąca filmów rocznie. W samym Bombaju powstaje 300-400 filmów rocznie, które mają największy udział w rynku krajowym i największy udział w eksporcie.

 

Aktorzy indyjscy

Kino dla Hindusów jest rodzajem religii, a sami aktorzy są czczeni na wzór bogów, obecni w życiu codziennym w niezliczonych reklamach, mają także niemały wpływ na wyniki politycznych wyborów. 
Fanatyzm hinduskiej publiczności nie ma sobie równego na całym świecie, przypomnieć należy zamieszki, jakie wybuchły w Bombaju, gdy aktor Sanjay Dutt został oskarżony o wynajęcie płatnego mordercy, który miałby wyeliminować jego kinowego rywala Hritikhan Roshana.

Absolutnym symbolem seksu i gwiazdą Bollywood jest obecnie aktor Shah Rukh Khan – muzułmanin pochodzący z Pakistanu, który ma 41 lat (uroczystości z obchodów 40 urodzin były transmitowane przez indyjską telewizję) i zagrał w około 60 filmach. W Polsce można było go zobaczyć m. in. w Czasem słońce, czasem deszcz, Jestem przy tobie, Veer-Zaara, Gdyby jutra nie było – oczywiście w głównych rolach. Shah Rukh Khan nie dość, że jest przystojny, to jego gra nacechowana jest dużą dozą autoironii i humoru.

Amitabh Bachchan to aktor  i producent filmowy starszego pokolenia. Przez fanów nazywany również Big B (w związku zarówno z jego pozycją w tamtejszej kinematografii, jak i z ogromnym wzrostem), a nawet bogiem, jest jedną z największych gwiazd Bollywood, utrzymuje się na szczytach indyjskiego show-biznesu już przez cztery dekady. Według niedawnego zestawienia sporządzonego przez BBC jest prawdopodobnie najpopularniejszym, najbardziej znanym (w sensie liczby ludzi, którzy go znają i cenią) aktorem na świecie. Kiedy był chory, w Indiach wychodziła specjalna gazeta informująca o stanie jego zdrowia.

Wśród aktorek największymi gwiazdami są dwie panie: Aishwarya Rai – 33-letnia Miss Świata z roku 1994, którą w Polsce można było zobaczyć w Dumie i uprzedzeniu, oraz Kajol (wł. Kajol Mukherjee Devgan), uznana za najzdolniejszą aktorkę indyjską,wystąpiła w Czasem słońce, czasem deszcz, Fanaa (kręconego w polskich Tatrach udających indyjski Kaszmir).

Oto bohaterowie Indii:

Amitabh Bachchan

 

Shah Rukh Khan

Aishwarya Rai

Kajol

Fabuła filmów

Filmy bollywoodzkie są przeważnie (w 90%) tworzone w konwencji masala movie często utożsamianej na Zachodzie z kategorią musicalu; z licznymi sekwencjami taneczno-śpiewanymi. Akcja zwykle opiera się na tradycyjnych melodramatycznych schematach, dramatycznych zwrotach fortuny czy szczęśliwych zbiegach okoliczności. Przez lata filmy z Bollywoodu, a także innych ośrodków indyjskiej kinematografii były krytykowane przez hinduskich intelektualistów oraz znawców z Zachodu za naiwność fabuły, kiepską grę aktorów oraz brak oryginalności scenariusza.

Jeżeli chodzi o sposób przedstawiania rzeczywistości to daleki jest on od realizmu. Film opiera się zawsze na miłości, zdawałoby się, niemożliwej do spełnienia. Na drodze młodych (zwykle przedstawianych w pierwszej półgodzinie filmu) do wielkiej miłości staje rodzina, reprezentowana najczęściej przez ojca, który dla swojej córki czy syna ma już opracowany plan na życie, łącznie z wybraniem przyszłego małżonka (przyszli małżonkowie to zazwyczaj synowie/córki najlepszych przyjaciół ojca, z którymi łączą go również interesy, a w planach jest budowanie wspólnej potęgi finansowej). 
Główni bohaterowie są w każdym filmie ukazywani identycznie: ona jest szalona i niepokorna, na początku filmu śpiewa i tańczy entuzjastycznie w strugach deszczu, by wraz z pojawianiem się uczucia stać się wyciszoną i melancholijną kobietą, która nie ma odwagi sprzeciwić się woli ojca; on jest piękny, bogaty, męski, a przy tym z dużym poczuciem humoru – na początku stara się tym ją zdobyć, później udowadniając, że gotów jest także oddać życie za jej zdrowie/cześć/honor jej rodziny (niepotrzebne skreślić). Wszystkie postaci w filmie ronią łzy średnio co 7 minut, większe emocje akcentując lamentem.
Najważniejszą kwestią w filmie jest jednak eksplozja emocji. W kinematografii żadnego innego kraju nie spotykamy tylu pięknych uczuć w przeliczeniu na metr bieżący taśmy filmowej. Począwszy od miłości (rodziców do dziecka, dziecka do rodziców, dziecka do wybranki serca, dziecka do rodzeństwa, również adoptowanego, dziecka do opiekunek i przyjaciółek), wielu wzruszeń, poprzez przyjaźń i nienawiść. W filmach bollywoodzkich nikt nie wstydzi się pokazywać uczuć, wyrażając je zawsze poprzez taniec (choreografia dopracowana jest w każdym szczególe, a widzów zachwycają szczególnie grupowe układy taneczne łączące elementy tradycyjnego indyjskiego tańca i nowoczesnych elementów europejskich) i bajeczny śpiew. Co ciekawe, zanim film wejdzie do kin, piosenki nadawane są w stacjach radiowych i jeżeli odniosą sukces – film jest wprowadzany do kin, jeżeli nie – następuje ich zmiana. Piosenek wraz z układami tanecznymi jest w filmie od 6 do 8, każda trwa około 8 minut.

Wydawałoby się, że przy takim natężeniu emocji w filmie roić się będzie od scen miłosnych, gorących pocałunków i odsłaniania tajemnic alkowy. Nic bardziej mylnego, nie wolno pokazywać ani pocałunków, ani "czegoś poważniejszego" (przed wejściem do kin produkcja musi zdobyć certyfikat od głównego cenzora - Film Censor Board). Bohaterowie wyznają sobie miłość zawsze poprzez śpiew i bardzo zmysłowy taniec, który rozpala zmysły bardziej niż sceny łóżkowe Nagiego Instynktu.

W filmach można również zauważyć zachłyśnięcie kulturą zachodu, szczególnie życiem w Londynie, przy jednoczesnym udowadnianiu, że nigdzie nie mieszka się lepiej niż w Indiach - bohaterowie najczęściej studiują w Londynie lub też uciekają do Anglii przed gniewem rodziców, tęskniąc za krajem swoich przodków i w kulminacyjnym momencie wracając do niego (oczywiście z płaczem). Fascynacja zachodem wyrażona jest również w strojach noszonych przez aktorów – rodzice głównej pary ubierają się wyłącznie w tradycyjne sari, młodzież jednak odchodzi od tej reguły, zakładając dżinsy i sportowe bluzy.

Taniec
Taniec bollywood to element decydujący o popularności danego filmu. O tym jak ważną pełni on rolę, nadrzędną wobec fabuły, może świadczyć fakt, iż na filmy bollywood widzowie przychodzą po kilka razy, a wówczas śpiewają już wraz ze swoimi ulubionymi bohaterami, a jeśli okazja sprzyja, nieraz zdarza się, że wstają i wraz z nimi tańczą. Również role aktorów nie kończą się wraz z ostatnim klapsem na planie filmowym. Organizowane są dla nich trasy koncertowe, gdzie tańczą i śpiewają swoje największe przeboje bawiąc się z publicznością.

Bollywood ma nieść nadzieję, nadzieję na lepsze życie, ma być dla widza zapomnieniem. Stąd monumentalne, bajkowe scenografie, sugestywna kolorystyka i stąd również... bollywoodzkie teledyski. Gdy bohater zaczyna śpiewać i tańczyć nagle przenosi się w zupełnie inną przestrzeń: morze, plaża, wodospady czy inne egzotyczne przestrzenie jak piramidy i pustynia czy górzyste tereny pokryte śniegiem. Zwiewne, barwne i zmysłowe stroje mienią się na ekranie, powiewają na wietrze. Takie właśnie są bollywoodzkie teledyski – przenoszą nas w absolutnie bajkowy, odrealniony świat. Ale nie jest to ich jedyna funkcja. Ze względu na bogatą taneczną tradycję Indii, z której wyrósł bollywood dance, każdy ruch ma tu swoje znaczenie. Taniec bollywood wywodzi się z klasycznych tańców indyjskich. Niezależnie też jak bardzo współczesna choreografia, nadal tancerze wykorzystują tradycyjne indyjskie mudry, charakterystyczne ruchy głowy i oczu, a to sprawia, że całość nabiera egzotycznego, indyjskiego charakteru, i że nieomylnie klasyfikujemy ją jako bollywood dance. 

Filmy bollywod w Polsce

Wielki boom na filmy bollywoodzkie w Polsce rozpoczął się wraz z projekcją filmu „Czasem Słońce Czasem Deszcz” na Festiwalu Filmowym w Cieszynie. Jego sukces zaskoczył samych organizatorów. Okazało się nagle, że zachodni widz potrafi wytrwać przed ekranem 3-4 godziny. I chociaż wszystkie filmy bollywood są podobne historią, której źródeł można szukać w dwóch epopejach hinduskich: „Ramajana” i „Mahabharata”, nie przeszkadza to widzom. Bo nie fabuła jest tu najważniejsza, ale sposób jej prezentowania, wizualność i wykonanie, a te elementy buduje m.in. taniec bollywood.

(źródło: pinezka.pl, internet; zebała: Ania)

czwartek, 24 czerwca 2010, geoanja

Polecane wpisy

statystyka